Evidence-Based Dochter

Vanavond droeg ik jongste dochter Vicky (5) van de auto naar het huis. Toen ik de autodeur dichtsloeg zei ze: “Pas op dat mijn vingers niet tussen de deur komen!”

Ze had in twee weken tijd al twee keer haar vingers tussen de autodeur gekregen. Zoals gebruikelijk: overijverig broertje die de deur dichtmept terwijl zij als kleintje er nog uit klom. Drie vingers klem aan de scharnierzijde van de deur: Au! Landroverdeuren hebben gelukkig genoeg speling en een rubberstrip, dus het deed pijn, maar ze had al haar vingers nog.

Vicky vervolgde: “Ik ben bang weet je, want het doet pijn als je vingers tussen de deur zitten. Drie vingers doet heel erg pijn. Eén vinger doet niet zo’n pijn. Twee vingers weet ik niet, dat heb ik niet geprobeerd.”

Nieuwsbrief 8 online

Onze achtste Fidesco nieuwsbrief landde al een tijdje terug bij donateurs in de brievenbus maar staat vanaf vandaag ook online. In deze editie: onze gastarbeider, de machtswisselingen in Tanzania en het ziekenhuis, de uitvinding van de honingdonut, geen cholera en veel te weinig bloed.

Deze en alle voorgaande edities vind je onder de link Nieuwsbrieven in het menu linksboven.

Pikorde

Vorige maand heb ik zoals ook de jaren ervoor van Sylvia Arpots ongeevenaarde hulp gekregen in het EEG-onderwijs aan de artsen, studenten maar het meest nog aan de zusters. Nadat we in vorige jaren ‘n goede EEG-zuster naar Kenia zagen vertrekken waar ze haar opleiding tot ergotherapeut ging voltooien, moesten we terugvallen op de overige zusters, die door hun werk op de klinische afdeling niet vaak konden komen en hierdoor minder ervaren waren. Bovendien had die prachtige nieuwe EEG-kamer een hinderlijke storing in de registraties door een slecht geaard systeem.
IMG-20151102-WA0002IMG-20151102-WA0013
Sylvia blinkt uit in improvisatievermogen, onverstoorbaarheid en vooral hartstikke positief denken. Door deze eigenschappen heeft ze in de afgelopen weken (ook terwijl ik zelf in Soedan was) de zusters weer bijgespijkerd en zelfvertrouwen gegeven, en samen met Marco en de IT-afdeling van het ziekenhuis het letterlijk STORENDE aardeprobleem verholpen. De zusters zijn stapelgek op “Slivia” zoals ze haar noemen, en zouden het liefst elk EEG draaien met Sylvia waakzaam aan hun zijde. Maar helaas is het Afrika, is dit een van de slechts twee units van het land, gaat alles voorbij en moest Juf Sylvia op de dag van aankomst in Nederland alweer nachtdienst draaien op de Intensieve Epilepsie Monitoring Unit in UMC Utrecht. Enorm bedankt namens iedereen, Sylvia.

En in het ziekenhuis weer de gewone gang van zaken. Woensdagochtend op de IC voor een man met nierfalen en insulten. Terwijl ik in de status zat te schrijven hoorde ik achter me een klap, en iemand “ni shida!” sissen: probleem! De mortuariumassistent die de zojuist overleden buurman van mijn patient kwam ophalen, stond krampachtig tegen de brancard geleund waarvan net 1 poot was afgebroken waardoor het lichaam er vanaf dreigde te glijden. De verpleegkundigen kwamen hem, zonder een woord te wisselen, helpen het lichaam weer recht te leggen en tilden met zijn allen de brancard weg naar de gang. Ze kijken nergens meer van op. Vervolgens door naar de buitenpoli aan de zuidrand van Moshi. Toen ik al een half uur op vervoer stond te wachten, hoorde ik dat er geen arts-assistent kindergeneeskunde beschikbaar was met wie ik die 25 kinder- en jongvolwassen patienten daar ging zien. Balend en met zelfmedelijden ben ik toen maar zelf gegaan, met het plan alles wat te ‘kindergeneeskundig’ was voor m’n neurologische hoofd door te verwijzen naar de donderdagpoli van ons ziekenhuis.
Als ik, bevoorrecht, goed gevoed en gezond, dan echter weer door de achterbuurt van Moshi hobbel over de pistes richting de steppe, slik ik mijn commentaar snel weer in. Doffe armoede, kleien hutjes en kinderen in lompen die niet naar school gaan- ook in een van de welvarende regio’s van het land. En ik zeg al helemaal niets meer als ik een zestienjarige van nog geen 10 kilo zie, die zulke samengetrokken ledematen heeft dat hij vergroeid is naar de kromming van zijn moeders rug, die hem bij gebrek aan rolstoel daar zijn hele leven al op draagt. Het was zijn eerste bezoek aan een arts. Het is een harde confrontatie met de pikorde van het leven. Waar je geboren wordt heb je niet voor het zeggen, en al doe je nog zo je best, het is uiteindelijk gewoon pech of geluk hebben. En mijn familie en ik, wij hebben geluk- weet ik dan weer.
In de loop van mijn polispreekuur viel mijn tijdsbesparende verwijsplan in duigen, omdat de Republiek Tanzania op een termijn van 12 uur van tevoren een nationale vrije dag aankondigde omdat de nieuwe president beedigd werd vandaag. En dus kwamen al mijn patienten vandaag voor niets in het ziekenhuis, want al het ziekenhuispersoneel had dus ook vrij gekregen. Evenals de hele school, zodat onze eigen kinderen na vorige week nog wat meer vrij kregen om politieke redenen. Daar zitten kinderen natuurlijk niet mee.

Ida, Willem en Doris genieten nog wat meer
Ida, Willem en Doris genieten nog wat meer

Krakende taco’s

“Wel alle krakende taco’s!” en een luid gegil uit de badkamer: Steven slingerde vanavond zijn nieuw verzonnen verwensing het huis in, en Vicky stond binnen twee seconden op de badrand. Een vrij forse gekko was vanaf het badkamerplafond in het bad gevallen waar de kinderen net inzaten om de modder van de shamba af te spoelen. Het arme diertje sputterde en ploeterde om het water uit te komen, waarop dierenvriend Willem hem langzaam maar zeker naar de kant kon loodsen. Ik rende tollend van vermoeidheid naar onze jongste toe om te zorgen dat ze niet bovenop de badkraan zou gaan staan in haar pogingen om weg te blijven van het springende hagedisje.

Het was vandaag een afsluiting in stijl van vier zeer drukke maanden. In deze maanden heb ik non-stop gewerkt als neuroloog en lezingen gegeven over tropisch neurologische onderwerpen, terwijl de kinderen in Tanzania alweer naar school moesten. In de laatste weken hebben we ons met de vroegere school van de kinderen, Klein Heyendaal in Nijmegen, gebogen over de jaarlijkse Kunstmarkt die dit keer als thema Tanzania had en gisteren plaatsvond. Met zeer matig internet kreeg ik in Khartoem, Soedan wat foto’s binnen van de bezoekers en activiteiten. Het contrast met de omgeving waar ik op dat moment was en de illustratie van de aard van mijn werk had niet beter kunnen zijn.
Khartoum African Neurology Training 2015
Net hersteld van het gemis, en met mijn vertrouwde KNF laborant Sylvia in KCMC aan de haperende EEG machine en de 30 te lezen EEGs begonnen, vertrok ik vorige week naar Khartoem in Soedan. De Europese en Amerikaanse vakverenigingen voor neurologie EAN en AAN organiseren elk jaar in een ander Afrikaans land een Teaching Course voor de neurologen in opleiding en de “jonge klaren”, die voor hen de enige structurele nascholing is die ze kunnen krijgen. Deze nascholingen worden meestal gecombineerd met speciaal onderwijs voor de medisch studenten en co-assistenten van de gast-universiteit.

Theetijd in de medische faculteit in KhartoumDit jaar was ik ook gevraagd om les te geven, zodat ik met onze, inmiddels ziekenhuisdirecteur geworden, AIOS een week in de Sahara doorbracht. Het was een geweldige ervaring met niet alleen de jonge collega’s die we al kennen uit Oost-Afrika, maar ook die uit landen als Djibouti, de Comoren, Centraal Afrikaanse Republiek en Senegal. Er waren 30 landen vertegenwoordigd. Om het publiek compleet te maken zat de zaal vol met Soedanese specialisten, trainees en studenten. We kregen in de media aandacht, ontmoetten de minister en degenen van ons die Arabisch spraken kwamen op de nationale televisie. Je moet je proberen voor te stellen dat deze jonge neurologen ergens anders in de wereld een opleiding hebben gevolgd en dan vol energie en initiatief terugkeren naar hun eigen land waar vaak de voorzieningen onvergelijkbaar zijn, en hun naaste collega’s al vaak niet weten wat neurologie inhoudt. En wat je je ook moet proberen voor te stellen (en is het niet gewoon onvoorstelbaar?) dat ze vaak de enige neuroloog van hun gehele land zijn. Dan is zo’n cursus geen overbodige luxe, maar ook een mogelijkheid om collega’s te ontmoeten en ervaringen uit te wisselen.

Onder dekanenVanaf het begin was duidelijk dat deze cursus tot een verbroedering en een begrip voor elkaar leidt die politieke conflicten tussen de betreffende landen overstijgt. Zo kwamen de jonge neurologen van Rwanda en Burundi elkaar hier voor het eerst tegen, en zijn de hele week onafscheidelijk geweest. Het is een initiatief dat op allerlei manieren winst oplevert: niet alleen in neurologische kennis, maar ook in netwerken en als een stimulans voor deze jonge specialisten.

Ingewikkeld
De Senegalese prof krijgt een hoofddoek omgewikkeld om er Soedaneser uit te zien.

Vannacht reisden we terug vanaf het stoffige vliegveld van Khartoem, dat vol staat met hulpvliegtuigen van leger, Rode Kruis en Verenigde Naties bestemd voor het afvallige Zuid-Soedan waar al decennialang een burgeroorlog woedt. Amper een uur geslapen vanwege dit blijkbaar toch wat verontrustende decor en de korte vluchten waarmee we uiteindelijk weer voet konden zetten op het vertrouwde houten parket van het vliegveld van Kilimanjaro. Heerlijk om weer thuis te zijn, en ik heb het geschreven contract dat Willem, onze oudste zoon, me onder de neus schoof “Nu Niet Meer Reizen, Mama!” meteen getekend!